Atum and Son – Some Remarks on Egyptian Concept of Eternity

Autor: Joanna Popielska-Grzybowska | Strony: 537–546

Streszczenie

W artykule przedstawione zostały wstępne studia nad wzajemnymi relacjami pomiędzy staroegipskim bogiem kreatorem Atumem a jego synem. Syn rozumiany jest tutaj w wielu aspektach jako najstarszy syn kreatora, ale również on sam jako kreator. Najstarszym synem Atuma może być jego pierworodny syn – bóg Szu, oraz równocześnie wcielenie jego pierworodnego syna – faraon. Jest to możliwe dlatego, ponieważ kreator przekazywał swoje kȝ, czyli swoją esencję, swoją specyficzność, będąc bogiem Wszystkiego, zawierającym w sobie wszystkie aspekty życia, swojemu potomkowi. Wydaje się być to sprzeczne ze sobą, ale w rzeczywistości uzupełnia i dopełnia się ze sobą, jak na przykład życie i śmierć. W konsekwencji, oczywisty i istotny jest akt przekazania siły witalnej kȝ z ojca na syna. Wydaje się, że był to stały element kreacji, która miała miejsce każdego dnia, a nawet każdej chwili. Zatem ten akt przekazania kȝ na samym początku autentycznego powstania świata zapewniał kontynuację egzystencji pierwszemu narodzonemu elementowi, kreatywny element kȝ był w każdym z jego synów. To powtarzało akt kreacji i zapewniało wieczność esencji pierwszego bloga, a w konsekwencji zabezpieczało przetrwanie każdego ojca w jego synu. Ponadto, wiązało się to z ideą linearnej i progresywnej wieczności ḏt, wyrażanej w przekazywaniu życia z rodziców na dzieci oraz z ideą wiecznej kontynuacji i powtarzalności nḥḥ.

Bibliografia

Allen J.P., Genesis in Egypt. The Philosophy of Ancient Egyptian Creation Accounts, Yale Egyptological Studies 2, New Haven, Conn. 1988
Allen J.P., The Ancient Egyptian Pyramid Texts, Atlanta 2005
Anthes R., Atum, Nefertem und die Kosmogonien von Heliopolis: ein Versuch, Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde 82, 1957
Anthes R., Egyptian Theology in the Third Millenium B.C., Journal of Near Eastern Studies 18, 1959
Anthes R., Der König als Atum in den Pyramidentexten, Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde 110, 1983
Assmann J., Zeit und Tradition. Kulturelle Strategien der Dauer, Köln-Weimar-Wien 1999
Assmann J., Tod und Jenseits im Alten Ägypten, München 2001

Bickel S., La cosmogonie égyptienne avant le Nouvel Empire, Orbis biblicus et orientalis 134, Göttingen 1994
Bolshakov A.O., Man and his Double in Egyptian Ideology of the Old Kingdom, Ägypten und Altes Testament 37, Wiesbaden 1997
Borioni G.C., Der Ka aus religionswissenschaftlicher Sicht, Veröffentlichungen der Institute für Afrikanistik und Ägyptologie der Universität Wien, Wien 2005
Brunner-Traut E., Atum als Bogenschütze, Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo 14, 1956

De Jong A., Coffin Texts Spell 38: The Case of the Father and the Son, Studien zur altägyptischen Kultur 21, 1994

Erman A., Grapow H., Wörterbuch der ägyptischen Sprache, Leipzig, Berlin 1926-1963

Eyre Ch., The Cannibal Hymn. A Cultural and Literary Study, Liverpool 2002

Goebs K., Some cosmic aspects of the royal crowns, [w:] Eyre Ch. (red.), Proceedings of the Seventh International Congress of Egyptologists, Orientalia Lovaniensia Analecta 82, Leuven 1998
Goebs K., Zerstörung als Erneuerung der Totenliteratur: Eine Kosmische Interpretation des Kannibalenspruches, Göttinger Miszellen 194, 2003
Goebs K., The Cannibal Spell: Continuity and Change in the Pyramid Text and the Coffin Text Versions, [w:] Bickel S., Mathieu B. (red.), D’un monde à l’autre. Textes des Pyramides versus Textes des Sarcophages. Actes de la table ronde internationale “Textes des Pyramides versus Textes des Sarcophages”, Ifao, 24–26 septembre 2001, Bibliothèque d’étude 139, Le Caire 2004
Greven L., Der Ka in Theologie und Königskult der Ägypter, Ägyptologische Forschungen 17, Glückstad-Hamburg-New York 1952

Hornung E., Fisch und Vogel: zur altägyptischen Sicht des Menschen, Eranos Jahrbuch 52, 1983

Kaplony P., s.v. Ka, [w:] Helck W., Otto E., Lexikon der Ägyptologie III, Wiesbaden 1980
Koch K., Erwägungen zu den Vorstellungen über Seelen und Geister in den Pyramidentexten, Studien zur altägyptischen Kultur 11, 1984
Kussbar E., Der altägyptische Ka-„Seele“ oder „Persönlichkeit“, Tübingen 2005

Leitz Chr. et al., Lexikon der ägyptischen Götter und Götterbezeichnungen, Orientalia Lovaniensia Analecta 110-116, 2002
Mercer S.A.B., The ka in the Pyramid Texts, Archiv orientální 20, 1952
Myśliwiec K., Studien zum Gott Atum I–II, Hildesheimer ägyptologische Beiträge 5 and 8, Hildesheim 1978–1979
Myśliwiec K., Beziehungen zwischen Atum und Osiris nach dem Mittleren Reich, Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo 35, 1979
Myśliwiec K., Die Rolle des Atum in der iSd-Baum-Szene, Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo 36, 1980
Myśliwiec K., Aal oder Schlange? – Atum oder Meresger?, Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo 37, 1981

Niwiński A., The Double Structure of the Eternity. The Ancient Egyptian Conception of the Human Being Reconsidered, [w:] Popielska-Grzybowska J., Iwaszczuk J. (red.), Proceedings of the Fifth Central European Conference of Egyptologist. Egypt 2009. Perspectives of Research. Pułtusk 22–24 June 2009, Acta Archaeologica Pultuskiensia 2, Pułtusk 2009

Plas D. van der, Borghouts J.F., CT Word Index, Utrecht-Paris 1998
Popielska-Grzybowska J., Imię “Atum” w najstarszych egipskich tekstach religijnych, Meander LIV/5, 1999
Popielska-Grzybowska J., Some Preliminary Remarks on Atum and Jackal in the Pyramid Texts, Göttinger Miszellen 173, 1999
Popielska-Grzybowska J., Atum in the Pyramid Texts, [w:] Popielska-Grzybowska J. (red.), Proceedings of the First Central European Conference of Young Egyptologists Egypt 1999: Perpectives of Research Warsaw 7–9 June 1999, Światowit Suppl. Series E: Egyptology I, WES III, Warsaw 2001
Popielska-Grzybowska J., O Osiris Nemtiemzaf Merenre, you are the essence of all the gods. The Pyramid Texts as a Source of Topoi in the Coffin Texts, PhD dissertation, Warsaw 2007
Popielska-Grzybowska J., Religious Reality Creation through Language in the Old Kingdom Religious Texts, [w:] Bárta M., Coppens F., Krejči J. (red.), Abusir and Saqqara 2010/2, Prague 2012

Schweizer U., Das Wesen des Ka im Diesseits und Jenseits der alten Ägypter, Ägyptologische Forschungen 19, Glückstadt-Hamburg-New York 1956
Sethe K., Atum als Ichneumon, Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde 63, 1928

Z
Zandee J., The Brith-giving Creator-god in Ancient Egypt, [w:] Lloyd A.B. (red.), Studies in Pharaonic Religion and Societ y in honour of Gwyn Griffiths, London 1992