Streszczenie
W 1908 roku Tadeusz Smoleński (1884-1909) stał się właścicielem magicznego/ezoterycznego klejnotu mierzącego 26 x 14 x 4 mm, prawdopodobnie wykonanego z żółtego jaspisu. Przód klejnotu dekorowany był motywem Erosa/Amora jadącego na lwie. Tył klejnotu zawierał siedmiowierszowy magiczny tekst zapisany greckimi literami. Smoleński poprawnie zaklasyfikował obiekt, miał jednak pewne trudności z interpretacją niektórych fragmentów tekstu. Z uwagi na fakt, że klejnot znany jest tylko ze zwięzłej publikacji T. Smoleńskiego (ASAE 9, 1908, pp. 92–93), podjęto próbę odtworzenia dekoracji klejnotu oraz ponownej interpretacji tekstu z pomocą współczesnych zdobyczy nauki. Na szczególną uwagę zasługują trzy ostatnie wersy, ponieważ owe voces magicae mogą być interpretowane jako Marmaraiôth, Bainchôôôch, Nicharôplêx. Należy również dodać, że dekoracja figuralna klejnotu została wykonana wcześniej (I wiek n.e.), podczas gdy tekst został dodany znacznie później – ok. III wieku n.e.
Bibliografia
B
Barry L., Notice sur quelques pierres gnostiques, Annales du Service des Antiquités de l’Égypte 7, 1906
Bonner C., Studies in Magical Amulets chiefl y Graeco-Egyptian, University of Michigan Studies XLIX, Ann Arbor 1950
Brashear W.M., The Greek Magical Papyri: an Introduction and Survey. Annotated Bibliography (1928–1994), Aufstieg und Niedergang der römischen Welt 18/5, 1995
M
Maspéro G., Fouilles à Gamhoud, Annales du Service des Antiquités de l’Égypte 9, 1908
Mastrocinque A., The Divinatory Kit from Pergamon and Greek Magic in Late Antiquity, Journal of Roman Archaeology 15, 2002
Mastrocinque A., Sylloge Gemmarum Gnosticarum. Parte I, Bolletino di Numismatica. Monografi a 8.2.I. Anno 2003, Roma 2004
Michel S., Die magischen Gemmen im Britischen Museum. Bd. I. Text, Bd. II. Tafeln und Indices, London 2001
Michel S., Die magischen Gemmen. Zu Bildern und Zauberformeln auf geschnittenen Steinen der Antike und Neuzeit, Studien aus dem Warburghaus 7, Berlin 2004
Myśliwiec K., Studien zum Gott Atum I, Hildesheimer ägyptologische Beiträge 5, Hildesheim 1978
P
Philipp H., Mira et Magica. Gemmen im Ägyptischen Museum der Staatlichen Museen Preussischer Kulturbesitz Berlin-Charlottenburg, Mainz a/Rhein 1986
Preisendanz K., Papyri Graecae Magicae. Die griechischen Zauberpapyri, Leipzig 1928–1941
S
Smoleński T., Une intaille gnostique provenant du Fayoum, Annales du Service des Antiquités de l’Égypte 9, 1908
Stachowska K., Z egipskiego “Dziennika” Tadeusza Smoleńskiego (Dwie kampanie wykopaliskowe), Rocznik Biblioteki PAN w Krakowie 33, 1988
Śliwa J., Egyptian Scarabs and Magical Gems from the Collection of Constantine Schmidt-Ciążyński, Studia z Archeologii Śródziemnomorskiej 11, Warszawa-Kraków 1989
Śliwa J., Zinkow L. (red.), Tadeusz Smoleński 1884–1909. Pisma naukowe i publicystyczne, Kraków 2010
