Gifts of Dionysus in Rhizon, Capital of Queen Teuta. On the Typology of So-called Greek-italic Amphorae

Autor: Piotr Dyczek | Strony: 65–80

Streszczenie

Risan (starożytne Rhizon) leży na północnym brzegu Zatoki Kotorskiej, na wybrzeżu Adriatyku, w Czarnogórze. Dzięki dogodnej lokalizacji Rhizon stało się ważnym portem już w VII wieku p.n.e., w czasach królowej Teuty Rhizon była stolicą Ilirii. W 228-229 p.n.e. Teuta rozpoczęła pierwszą wojnę iliryjską, która przyniosła jej klęskę. Rzym stopniowo podporządkowywał sobie Królestwo Ilirii, aż do 138 r. p.n.e., kiedy w całości włączył je do nowo utworzonej prowincji Dalmacji.
Podczas wykopalisk prowadzonych w Risan, przez Ośrodek Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, znaleziono wiele fragmentów amfor. W materiale wyróżniono ponad 20 typów amfor, które obejmują okres od IV wieku p.n.e. do VI wieku n.e. Ta wstępna analiza koncentruje się na typach będących w użyciu w czasach Teuty i jej rodziny, czyli od początku panowania jej męża, króla Agrona (250-230 p.n.e.), przez jej regencję (230-228 p.n.e.), aż do panowania syna Agrona – Pinnesa (230-217 p.n.e.).

Bibliografia

Barra Bagnasco M., Nuove ricerche a Pomarlico Vecchio (MT), Campagna di scavo 1989, Atti Taranto 29, 1990
Beaumont R.L., Greek Infl uence in the Adriatic, Journal of Hellenic Studies 56, 1936
Benoit F., Amphores et céramiques de l’épave de Marseille, Gallia 12, 1954
Benoit F., L’épave du Grand Congloué à Marseille, Galia suppl. 14, Paris 1961
Blanc-Bijon V., Carre M.-B., Hesnard A., Tchernia A., Recueil de timbres sur amphores romaines II (1989–1990 et complements 1987–1988), Travaux du Centre Camille Jullien 20, 1998
Bresson A., Les cités greques et leur emporia, [w:] A. Bresson, P. Rouillard (red.), L’emporion, Paris 1993
Broneer O., Investigations at Corinth, 1946–1947, Hesperia 16, 1947
Brugnone A., Bolli anforari Rodii dalla necropolis di Lilibeo, Kokalos 32, 1896

Callender M. H., Roman Amphorae with Index of Stamps, London 1965
Ciołek R., Emisje króla Ballaiosa. Początki mennictwa w Ilirii, Warszawa 2011
Ciołek R., “Great Hoard” of 4656 Coins of King Ballaios in Risan, Novaensia 21, 2010
Couillon P., L’emporion de de géographes grecs, [w:] A. Bresson, P. Rouillard (red.), L’emporion, Paris 1993

Dell H., The origins and nature of Illyrian piracy, Historia 16/3, 1967
Desy Ph., Les timbres amphoriques de l’Apulie républicaine. Document pour une histoire économique et sociale, British Archaeological Reports, International Series 554, 1989
Domjan M., Liburnian boats – their construction and form, British Archaeological Reports, International Series 276, 1985
Drobnjaković L.J., Risan prvih hiljadu godina, Beograd 2002
Dyczek P., Fieldworks at Risan and Novae, 2003, Światowit (V) (XLVI), fasc. A, (2003) 2006
Dyczek P., Kalimachos, Maenad from Rhizon/Risinium (Montenegro), [w:] Die Selbstdarstellung der römischen Gesellschaft in den Provinzen im Spiegel der Steindenkmäler, Innsbruck 2007
Dyczek P., Preliminary Remarks on the Archaeological Context of the Discovery of the “Great Hoard” of 4656 Coins of King Ballaios in Risan (Rhizon/Risinium), Novaensia 21, 2010
Dyczek P., Rhizon, 2001–2003. Preliminary Report on the Excavations of the Center for Archaeological Research – Novae, Warsaw University, Archeologia 55, 2004 (2005)
Dyczek P., Rhizon, 2004–2007. Preliminary Report on the Excavations of the Center for Research on the Antiquity of Southeastern Europe, Warsaw University, Archeologia (V) 58, 2007 (2008)
Dyczek P., Wine in Lower Moesia, Histria Antiqa 15, 2007
Džino D., The infl uence of Dalmatian shipbuilders on the ancient warships and naval warfare: the lembos and liburnica, Diodora 21, 2003

Empereur J.-Y., Hesnard A., Les amphores hellénistiques, [w:] P. Lévêque, J.-P.Morel (red.), Céramiques Hellénistiques et Romaines, Centre d’Histoire ancienne 70, Paris 1987
Evans A ., Antiquarian Researches in Illiricum, Wensminster 1884

Finkielsztejn G., Chronologie détaillée et révisée des éponymes amphoriques rhodiens, de 270 à 108 av. J.-C. environ (Detailed and Revised Chronology of the Eponyms Dating Rhodian Amphra Stamps, from circa 270 to 108 BC), British Archaeological Reports, International Series 990, 2001

Grace V., Timbres amforiques trouvés à Délos, Bulletin de correspondance hellénique 76, 1952
Guzzo P.G., Le cità scomparse della Magna Grecia, Roma 1982

Hesnard A., Rice M., Arthir P., Picon M., Tchernia A., Aires de production des gréco-italiques et des Dr 1, Mélanges d’archéologie et d’histoire de l’École française de Rome 114, 1989

Jehasse J., Jehasse L., La nécropole préromaine d’Aléria, Galia Suppl. 25, 1973

Kovacevic V., Rezultati istraživanja arheoložskog lokaliteta „Carine” u Risnu, Glasnik srbskog arheoložskog družestva, Materijali 16, Beograd 1997
Krahe H., Greek λεμβος, lat. lembus – eine ilyrische Schiffsbezeichnung?, Gymnasium 59, 1952

Lambogia N., Sulla cronologia della anfore romane di età reppublicana (II–I secolo a. C.), Rivista di Studi Liguri 21, 1955
Lepore E., Per la storia economico-sociale di Neapolis, La Parola del Passato: Rivista del Studi Antichi 7, 1952
Lynding Will E., Greco-Italic Amphoras, Hesperia 51, 1982

Manacorda D., A proposito delle anfore cosidette “Greco-italiche”: una breve nota, Bulletin de correspondance hellénique Suppl. 13, 1986
Manacorda D., Produzione agricola, produzione ceramica e proprietà nell’ager Cosanus nel I secolo a.C., Società romana e produzione schiavistica II, Bari 1981
Morel J.-P., Céramiques d’Italie et céramiques hellénistique (130–150 av. J.-Ch.), [w:] P. Zanker (red.), Hellenismus in Mittelitalien II, Göttingen 1976
Müller C., Geographi Graeci Minores, vol. I, Parisiis 1882

Pająkowski W., Ilirowie, Poznań 1981
Palazzo P., Le “Collezioni” Viola: I bolli anforari – le produzioni italiche, Museo di Taranto – cento anni di archeologia, Taranto 1988
Panciera S., Liburna, Epigraphica 18, 1956
Peacock D.P.S., Williams D.F., Amphorae and the Roman Economy. An Introductory Guide, London-New York 1986
Pellegrini A., Inscrizioni ceramiche d’Erice e suoi dintorni, Archeologia e Storia della Sicilia 12, 1887
Pepoli A., Antichi bolli fi gulini e graffi ti delle sacerdotesse di Venere Ericina, rinvenuti in Monte San Giuliano, Florence 1885
Pušić I., Boka Kotorska u djelima antičkich pisaca, Godišnjak Pomorskog Muzeja Kotor 12, 1964

Sibari, Notizie degli Scavi di Antiquità, Suppl. 28, 1974
Sciavone A., Una grammatica dell’economia romana, Storia di Roma 4, 1989

Tchernia A., Le vin d’Italie romaine. Essai d’histoire économique d’après les amphores, Bibliothèque des Écoles françaises d’Athènes et de Rome 216, 1986
Toniolo A., Le anfore di Adria (IV–II secolo a.C.), Padova 2000

Ujes D., Deo octava tetradrachmi Damastiona i stetety korintskog tipa iz Risan (IGCH 391) u Narodom muzeju u Belgradu, Numizmatičar 20, Beograd 1997
Ujes D., Le trésor monétaire de Risan (IGCH 391) une contribution à l’étude de l’histoire économique de l’Illyrie du Sud, [w:] P. Cabanes (red.), Actes du IIe colloque international de Chantilly, Paris 1999
Ujes D., Numizmatyki prolog izučenija aktivnosti koryntske tyrgovske sfere na iztočnom Jadranu, Monografi je 9, Beograd 1995

Vandermersh C., Vins et amphores de Grandé Grèce et de Sicile IVe –IIIe s. avant J.-C., Naples 1994
Viola L., Note del prof. L. Viola sopra nuova scoperte epigrafi che in Taranto, e sopra inscrizioni messapiche inedite, o malamente divulgate, Notizie degli Scavi di Antichitá 1887